e-Biznes² e-Biznes do kwadratu

Kradzież tożsamości to jedno z najpoważniejszych zagrożeń cyfrowej ery, które może prowadzić do zakładania firm, kont bankowych czy fałszywych profili społecznościowych na Twoje dane osobowe.

W artykule:

W Polsce co roku tysiące osób pada ofiarą takich oszustw, co grozi niespodziewanymi długami, problemami z urzędami i realnymi stratami finansowymi. Na szczęście istnieją proste, darmowe i prawnie uregulowane sposoby weryfikacji – od rejestrów publicznych po specjalistyczne usługi monitorujące. W tym poradniku dowiesz się krok po kroku, jak sprawdzić działalność gospodarczą, rachunki bankowe, profile na Facebooku, Google, wycieki danych oraz jak skutecznie się chronić.

Dlaczego kradzież tożsamości jest tak groźna i powszechna?

Kradzież tożsamości polega na nieautoryzowanym użyciu danych osobowych – takich jak PESEL, numer dowodu osobistego, adres e-mail czy imię i nazwisko – do celów przestępczych. Przestępcy mogą zakładać na nie firmy, konta bankowe, brać kredyty lub tworzyć fałszywe profile w mediach społecznościowych, by wyłudzać pieniądze lub dane.

Na poniższe sygnały alarmowe reaguj natychmiast:

  • powiadomienia z urzędów skarbowych o nieznanych zobowiązaniach,
  • komunikaty z ZUS o aktywnościach, których nie wykonywałeś,
  • wiadomości z banków o nowych produktach, o które nie wnioskowałeś,
  • alerty z platform społecznościowych o logowaniach czy zmianach, których nie rozpoznajesz.

Regularne monitorowanie danych osobowych jest kluczowe, by szybko zareagować. Usługi jak Chroń PESEL oferują pakiety weryfikacji, automatyczne powiadomienia o podejrzanej aktywności i raporty z Krajowego Rejestru Długów (KRD) o instytucjach pytających o Twoje dane. Darmowe narzędzia, takie jak Have I Been Pwned, sprawdzają, czy Twój e-mail nie pojawił się w znanych wyciekach danych.

Sprawdzenie firmy założonej na Twoje dane – CEIDG i rejestry publiczne

Najłatwiejszym sposobem weryfikacji działalności gospodarczej jest Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wejdź na stronę CEIDG, wpisz swój PESEL lub numer dowodu osobistego – system pokaże, czy istnieje firma zarejestrowana na Twoje dane. Jeśli znajdziesz nieznany wpis, natychmiast zgłoś to do urzędu.

Wykonaj te kroki, aby zweryfikować wpis w CEIDG:

  • Krok 1 – odwiedź stronę biznes.gov.pl/ceidg i wyszukaj po PESEL lub numerze dowodu;
  • Krok 2 – zweryfikuj szczegóły wpisu: nazwę firmy, adres, datę rejestracji;
  • Krok 3 – jeśli to oszustwo, złóż wniosek o wykreślenie i zgłoś sprawę na policję.

Podobnie sprawdź Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) dla spółek (krs.ms.gov.pl) – wyszukaj swoje dane, by wykryć ewentualne powiązania z nieznanymi podmiotami. To darmowe i natychmiastowe narzędzie dla każdego.

Weryfikacja kont bankowych – jeden wniosek w dowolnym banku lub SKOK-u

Od 1 lipca 2016 r. ustawa o zmianie Prawa bankowego (Dz.U. 2015 poz. 1864) umożliwia sprawdzenie wszystkich rachunków w Polsce jednym wnioskiem. Nie musisz być klientem danej instytucji – udaj się do dowolnego banku lub SKOK-u i wylegitymuj się dowodem osobistym.

Co otrzymasz w ciągu 3 dni roboczych?

W ciągu maksymalnie 3 dni roboczych otrzymasz: listę instytucji prowadzących Twoje rachunki wraz z numerami kont; status każdego rachunku (aktywny, wspólny lub indywidualny).

Najważniejsze informacje dotyczące wniosku:

Aspekt Szczegóły
Podstawa prawna Ustawa z 9 października 2015 r.
Czas odpowiedzi Do 3 dni roboczych
Koszt Zgodnie z tabelą opłat banku/SKOK-u
Wymagane Dowód osobisty do weryfikacji tożsamości

Opłata za wniosek zależy od tabeli opłat instytucji (np. kilkadziesiąt złotych). Jeśli znajdziesz nieznane konto, masz silny dowód kradzieży tożsamości – natychmiast zgłoś to do banku i na policję.

Fałszywe konta na Facebooku – analiza profilu i zgłoszenie

Facebook nie ujawnia danych właściciela konta zwykłym użytkownikom (wyjątkiem są żądania organów ścigania), ale możesz samodzielnie ocenić wiarygodność profilu.

Praktyczne metody

Skorzystaj z poniższych metod, aby szybko ocenić, czy konto może być fałszywe:

  • data dołączenia – sprawdź pierwsze posty oraz zdjęcia profilowe i w tle;
  • Google Obrazy – wyszukaj zdjęcia, aby wykryć stockowe lub skradzione fotografie;
  • lista znajomych i aktywność – przejrzyj komentarze oraz spójność zachowań na osi czasu;
  • zgłoszenie profilu – skorzystaj z formularza Facebooka i oznacz konto jako fałszywe lub naruszające prywatność.

Lista kroków

Jeśli chcesz przeprowadzić pełną weryfikację profilu, postępuj tak:

  • Krok 1 – otwórz podejrzany profil do weryfikacji;
  • Krok 2 – sprawdź datę dołączenia i pierwsze aktywności;
  • Krok 3 – wyszukaj zdjęcia w Google Obrazach;
  • Krok 4 – przejrzyj listę znajomych i oś czasu pod kątem spójności;
  • Krok 5 – zgłoś konto do Facebooka wraz z uzasadnieniem.

Kontrola kont Google i alerty na Twoje dane w sieci

Aby monitorować potencjalne nadużycia związane z Twoimi danymi, skorzystaj z Alertów Google – wpisz swoje imię i nazwisko, PESEL lub e-mail, a otrzymasz powiadomienia o nowych wzmiankach w sieci.

Dodatkowo Have I Been Pwned (haveibeenpwned.com) pokazuje, czy Twój adres e-mail pojawił się w znanych wyciekach danych z serwisów internetowych. Jeżeli adres figuruje w wycieku, natychmiast zmień hasło i włącz 2FA.

Monitorowanie w BIG i BIK – sprawdź kredyty i długi

BIG InfoMonitor (big.pl) pozwala potwierdzić tożsamość (przez BIK, przelew lub podpis) i pobrać raport o zadłużeniach czy zapytaniach o Twoje dane. BIK (Biuro Informacji Kredytowej) prezentuje historię kredytową, aktywne konta i zapytania kredytowe – kluczowe do wykrycia wyłudzeń.

W raportach BIG/BIK zwracaj uwagę na trzy obszary:

  • zapytania o Twoje dane – kto i kiedy sprawdzał Twoją wiarygodność;
  • zadłużenia i wpisy windykacyjne – bieżące oraz przeterminowane zobowiązania;
  • aktywne produkty finansowe – kredyty, karty i konta, których nie rozpoznajesz.

Profesjonalne usługi ochrony tożsamości

Rozważ pakiety ochronne – na przykład Chroń PESEL – które automatyzują monitorowanie i ostrzeganie o ryzyku:

  • weryfikacja zastrzeżeń PESEL – szybkie sprawdzenie statusu i zmian;
  • powiadomienia o podejrzanej aktywności – alerty SMS/e-mail w czasie zbliżonym do rzeczywistego;
  • raporty z KRD – informacje o instytucjach sprawdzających Twoje dane.

Jak się chronić – praktyczne wskazówki zapobiegania

Oto najważniejsze działania prewencyjne, które realnie ograniczają ryzyko nadużyć:

  • zastrzeż PESEL w urzędzie lub przez oficjalne kanały rządowe;
  • używaj menedżera haseł i 2FA dla kluczowych kont (bank, e-mail, social media);
  • regularnie sprawdzaj rejestry (co 3–6 miesięcy) w CEIDG, KRS, BIG i BIK;
  • ogranicz widoczność na Facebooku – ukryj listę znajomych i dane kontaktowe;
  • monitoruj e-mail w Have I Been Pwned i reaguj na alerty zmianą haseł.

W razie wykrycia oszustwa

  1. Zgłoś sprawę na policję (art. 190a § 2 Kodeksu karnego – podszywanie się).
  2. Natychmiast zablokuj lub zamknij nieznane konta oraz wstrzymaj transakcje.
  3. Skonsultuj się z prawnikiem i poinformuj właściwe instytucje (bank, UODO, UOKiK w razie sporów konsumenckich).

Ochrona tożsamości to proces ciągły – działaj proaktywnie i reaguj szybko, aby zminimalizować straty.