Jak założyć firmę będąc na KRUS – działalność dla rolników

Rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą prowadzić pozarolniczą działalność gospodarczą bez konieczności przechodzenia na ZUS, pod warunkiem spełnienia ścisłych wymogów ustawowych. Dzięki temu rozwiązaniu można zyskać dodatkowy dochód przy zachowaniu korzystnych składek ubezpieczeniowych. Poniżej znajdziesz procedurę, kluczowe warunki, obowiązki oraz pułapki, które mogą pozbawić prawa do KRUS.

Czy rolnik na KRUS może prowadzić firmę? Podstawowe zasady

Polskie prawo umożliwia rolnikom łączenie działalności rolniczej z pozarolniczą działalnością gospodarczą, zachowując ubezpieczenie w KRUS. Warunkiem jest nieprzerwane podleganie ubezpieczeniom w KRUS przez co najmniej 3 lata w pełnym zakresie – zarówno emerytalno-rentowemu, jak i wypadkowo-chorobowemu. Rolnik musi nadal prowadzić gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego lub działać w ramach działu specjalnego produkcji rolnej.

Prawo do dalszego ubezpieczenia w KRUS wykluczają następujące okoliczności:

• pozostawanie w stosunku pracy lub służbowym – np. zatrudnienie na umowę o pracę lub w służbach mundurowych;
• status wspólnika w spółce osobowej lub jednoosobowej spółce z o.o. – spółka jawna, komandytowa, partnerska, jednoosobowa spółka z o.o.;
• prowadzenie działalności wykonywanej osobiście – z kategorii wolnych zawodów objętych odrębnymi zasadami ubezpieczeń;
• posiadanie prawa do emerytury, renty lub innych świadczeń – z systemu ubezpieczeń społecznych.

Przykład praktyczny: jeśli rolnik, jak pan Konrad, nie ma 3 lat nieprzerwanego ubezpieczenia w KRUS, założenie firmy wymusi przejście na ZUS. Po upływie tego okresu może kontynuować ubezpieczenie w KRUS bez zmian.

Krok po kroku – jak założyć działalność gospodarczą na KRUS?

Procedura rejestracji firmy dla rolnika jest standardowa, ale wymaga dodatkowych działań wobec KRUS. Oto szczegółowy plan:

1. Przygotowanie i wybór formy działalności – skonsultuj się z biurem rachunkowym, by ocenić opłacalność i wybrać formę (najczęściej jednoosobowa działalność gospodarcza). Rodzaj działalności jest dowolny – od usług IT po handel.

2. Rejestracja w CEIDG – złóż wniosek online na CEIDG.gov.pl lub w urzędzie gminy. W tym samym formularzu (CEIDG-1) wskaż, że kontynuujesz ubezpieczenie w KRUS (a nie w ZUS), dokonaj wpisu do REGON i zgłoś się do urzędu skarbowego. Przedsiębiorcą stajesz się z dniem wskazanym we wniosku.

3. Zgłoszenie do KRUS – kluczowy obowiązek – w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności złóż oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS. Możesz to zrobić elektronicznie lub pisemnie w oddziale KRUS; złożenie oświadczenia podczas rejestracji w CEIDG również uznaje się za dochowanie terminu. Niedotrzymanie terminu grozi utratą prawa do KRUS.

4. Uruchomienie działalności – po rejestracji rozpocznij operacje. Pamiętaj o podwójnym opłacaniu składek KRUS (za gospodarstwo i firmę – obowiązuje wyższa stawka).

Wskazówka: niektóre oddziały KRUS mogą wymagać zaświadczenia z urzędu skarbowego lub kopii dokumentów potwierdzających start firmy.

Obowiązki po założeniu firmy – coroczne kontrole i limity

Prowadzenie firmy na KRUS wymaga stałego monitorowania zasad i terminów. Najważniejsze obowiązki to:

• Coroczne oświadczenie o limicie podatku dochodowego – do 31 maja przekaż w KRUS zaświadczenie z urzędu skarbowego albo własne oświadczenie, że podatek dochodowy z pozarolniczej działalności za poprzedni rok nie przekroczył wyznaczonej granicy (np. za 2023 r. – 4 088 zł);
• Podwójne składki KRUS – obowiązuje wyższa stawka, bo ubezpieczenie obejmuje jednocześnie gospodarstwo i firmę;
• Niezwłoczne zgłaszanie zmian – zawieszenie, zmiana zakresu lub zakończenie działalności zgłoś w KRUS bez zwłoki.

Dla przejrzystości, kluczowe terminy i konsekwencje zebraliśmy w tabeli:

Obowiązek	Termin	Konsekwencja braku
Oświadczenie o kontynuacji	14 dni od startu	Utrata prawa do KRUS
Oświadczenie o limicie podatku	Do 31 maja	Przejście na ZUS
Zgłoszenie umowy cywilnoprawnej	7 dni	Utrata ubezpieczenia

Przekroczenie rocznego limitu podatku oznacza obowiązek przejścia na ZUS od następnego roku.

Korzyści i ryzyka – dlaczego warto, ale z głową?

Korzyści prowadzenia firmy na KRUS obejmują:

• niższe składki – KRUS jest tańszy od ZUS, co pozwala zwiększyć dochód przy niższych obciążeniach;
• elastyczność – dowolny profil firmy, np. usługi dla rolników czy e-commerce;
• wsparcie – możliwość korzystania z dotacji dla rolników przy spełnieniu dodatkowych formalności.

Ryzyka, o których trzeba pamiętać:

• limit podatku – łatwo go przekroczyć, zwłaszcza w pierwszym roku; regularnie monitoruj PIT;
• wykluczenia – umowa o pracę lub status wspólnika spółki osobowej kończą prawo do KRUS;
• podwójne opłaty – obowiązują wyższe składki KRUS niż dla rolnika bez firmy.

Rada eksperta: jeśli planujesz większy obrót, wykonaj symulację podatku dochodowego przed startem – przekroczenie limitu automatycznie kieruje do ZUS z pełnymi składkami.

Częste błędy rolników i jak ich uniknąć

Aby nie stracić prawa do KRUS, unikaj poniższych pomyłek:

• brak 3 lat ubezpieczenia – nie zakładaj firmy zbyt wcześnie, poczekaj na spełnienie wymogu;
• opóźnione zgłoszenie – termin 14 dni jest nieprzekraczalny; rejestracja przez CEIDG pomaga go dotrzymać;
• ignorowanie limitu podatku – co roku zabezpiecz dokumenty z urzędu skarbowego i pilnuj terminu 31 maja;
• nieodpowiednia forma prawna – unikaj spółek osobowych, jeśli chcesz pozostać w KRUS.

Podsumowanie kluczowych kroków w tabeli

Poniżej znajdziesz syntetyczne zestawienie najważniejszych działań i terminów:

Krok	Działanie	Termin/dokument
1	Konsultacja z księgowym	Przed startem
2	Rejestracja w CEIDG z wyborem KRUS	Wniosek CEIDG-1
3	Oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS	14 dni
4	Coroczne potwierdzenie limitu podatku	Do 31 maja

Założenie firmy na KRUS to realna szansa na dywersyfikację dochodów przy zachowaniu niższych obciążeń. Zawsze sprawdzaj aktualne limity i praktykę KRUS w swoim oddziale, bo przepisy i progi mogą się zmieniać.