Działalność nierejestrowana to uproszczona forma małego biznesu dla osób fizycznych, która nie wymaga rejestracji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Mimo że posiada cechy działalności gospodarczej, pod pewnymi warunkami nie jest za taką uznawana, co zapewnia znaczące ułatwienia administracyjne i finansowe.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana, zwana również „firmą na próbę”, to drobna aktywność zarobkowa wykonywana przez osobę fizyczną w sposób zorganizowany, mający charakter zarobkowy, prowadzony w sposób ciągły i we własnym imieniu. Forma ta została wprowadzona ustawą Prawo przedsiębiorców z 6 marca 2018 roku (obowiązującą od 30 kwietnia 2018 roku).
Kluczowa różnica polega na tym, że osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie jest traktowana jako przedsiębiorca i nie ma obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku. Podatek rozliczany jest dopiero na koniec roku podatkowego.
Warunki, które muszą być spełnione
Aby legalnie prowadzić działalność nierejestrowaną, trzeba spełnić łącznie następujące wymogi:
- limit przychodów – przychód należny nie może przekroczyć w żadnym miesiącu 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2026 roku: 3.499,50 zł brutto miesięcznie); jeśli limit zostanie przekroczony, w ciągu 7 dni należy zarejestrować działalność w CEIDG;
- historia prowadzenia działalności – z opcji mogą skorzystać wyłącznie osoby, które nie prowadziły działalności gospodarczej przez ostatnie 60 miesięcy (5 lat) albo zostały wykreślone z ewidencji przed 30 kwietnia 2017 roku i od tego czasu nie rejestrowały jej ponownie;
- samodzielne prowadzenie – aktywność musi być prowadzona przez jedną osobę fizyczną we własnym imieniu; niedozwolone jest działanie w ramach spółki cywilnej;
- brak wymogów koncesyjnych – działalność nie może wymagać koncesji, licencji, zezwoleń ani wpisu do rejestru działalności regulowanej; przykłady: ochrona osób lub mienia, sprzedaż alkoholu, organizacja imprez turystycznych, usługi detektywistyczne, zbieranie odpadów, pośrednictwo ubezpieczeniowe.
Kto może prowadzić działalność nierejestrowaną?
Z tej formy mogą korzystać następujące osoby:
- osoby fizyczne – wyłącznie indywidualnie, bez możliwości działania w spółce cywilnej;
- osoby niepełnoletnie – wymagają zgody opiekuna prawnego;
- bezrobotni – wyłącznie w formie sprzedaży, bez zawierania umów cywilnoprawnych.
Osoby, które wcześniej rejestrowały działalność gospodarczą, mogą wrócić do działalności nierejestrowanej po spełnieniu wymogów czasowych przewidzianych w ustawie.
Główne zalety i ułatwienia
Prowadzenie działalności nierejestrowanej to szereg praktycznych korzyści:
- brak obowiązku rejestracji – nie trzeba zgłaszać się do CEIDG, urzędu skarbowego ani GUS;
- brak numerów NIP i REGON – nie ma konieczności ich uzyskiwania na potrzeby tej formy aktywności;
- brak zaliczek na PIT w trakcie roku – rozliczenie następuje dopiero w zeznaniu rocznym;
- mniej formalności – prostsze zasady niż w przypadku klasycznej działalności gospodarczej;
- bezpieczny test pomysłu – idealne na start dla freelancerów i drobnych usługodawców.
Działalności, których nie można prowadzić bez rejestracji
Nawet przy niskich przychodach, poniższe aktywności wymagają rejestracji w CEIDG:
- ochrona osób lub mienia,
- sprzedaż alkoholu,
- organizacja imprez turystycznych,
- usługi detektywistyczne,
- zbieranie odpadów,
- pośrednictwo ubezpieczeniowe i wykonywanie czynności agencyjnych,
- usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych.
Podobnie, każda aktywność zdefiniowana w przepisach jako działalność gospodarcza musi być zarejestrowana niezależnie od wysokości przychodów.
Co zrobić, gdy przychód przekroczy limit?
Jeżeli miesięczny przychód z działalności nierejestrowanej przekroczy 75% minimalnego wynagrodzenia (3.499,50 zł w 2026 roku), sytuacja zmienia się automatycznie. Od dnia przekroczenia limitu działalność nierejestrowana staje się działalnością gospodarczą, a na zgłoszenie jej do CEIDG są 7 dni.
Po przekroczeniu limitu należy wykonać następujące kroki:
- rejestracji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej,
- uzyskania numerów NIP i REGON,
- rozpoczęcia odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy,
- spełnienia pozostałych obowiązków formalnych właściwych dla zarejestrowanej działalności.
Ramy prawne i regulacje
Działalność nierejestrowana jest uregulowana przede wszystkim w art. 5 ustawy – Prawo przedsiębiorców z 6 marca 2018 roku (obowiązuje od 30 kwietnia 2018 roku). Limity przychodów są corocznie waloryzowane – na 2026 rok wynoszą 3.499,50 zł brutto.