W Polsce nie istnieje konto bankowe całkowicie odporne na zajęcie przez komornika, ponieważ wszystkie rachunki w krajowych bankach są identyfikowalne w systemie OGNIVO po numerze PESEL. Twierdzenia o „kontach bez komornika” to mit – realną ochronę zapewniają jedynie legalne mechanizmy, takie jak kwota wolna od zajęcia czy szczególne zasady dla wybranych świadczeń.
Jak działa system OGNIVO i dlaczego każde konto w Polsce jest „widoczne”?
OGNIVO, prowadzone przez Krajową Izbę Rozliczeniową, to system elektronicznej wymiany informacji między komornikami a bankami. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego komornik kieruje zapytanie po numerze PESEL, a banki w odpowiedzi wskazują rachunki dłużnika.
Każdy rachunek otwierany w polskim banku jest powiązany z PESEL – dlatego jest wykrywalny w toku egzekucji. Zajęcie przebiega automatycznie: po otrzymaniu zawiadomienia bank blokuje środki do wysokości wskazanej w tytule wykonawczym. O blokadzie klient zwykle dowiaduje się przy próbie transakcji. Ukrywanie rachunku jest bezprawne i najczęściej nieskuteczne.
Kwota wolna od zajęcia – realna ochrona w polskim prawie
Komornik musi pozostawić na rachunku kwotę wolną od zajęcia, równą 75% minimalnego wynagrodzenia brutto. To podstawowy bufor zabezpieczający środki niezbędne do życia.
Kluczowe zasady działania kwoty wolnej są następujące:
- w styczniu 2025 r. była to kwota rzędu ok. 3 499,50 zł miesięcznie (dla pełnego etatu),
- limit odnawia się z początkiem każdego miesiąca i dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad bieżące wpływy,
- każda nowa wpłata (np. wynagrodzenie) pomniejsza dostępny limit w danym miesiącu.
Ochrona działa w każdym banku i na każdym rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym. Jeśli dojdzie do niesłusznego zajęcia (np. objęto środki zwolnione z egzekucji), można wnieść skargę na czynności komornika.
Najważniejsze parametry tej ochrony prezentujemy poniżej:
| Aspekt ochrony | Co to oznacza |
|---|---|
| Kwota wolna | 75% płacy minimalnej brutto miesięcznie (ok. 3 499,50 zł przy wskazanej stawce) |
| Odnawianie | Limit resetuje się na początku każdego miesiąca i maleje wraz z nowymi wpływami |
| Środki prawne | Skarga na czynności komornika przy niesłusznym zajęciu |
Konto socjalne – ochrona świadczeń, nie całego konta
Konta określane jako „socjalne” (np. PKO BP Konto za Zero Rodzina 800+, rozwiązania w Santander, Alior, mBank, ING) eksponują fakt, że wybrane świadczenia są zwolnione z egzekucji z mocy przepisów – m.in. świadczenia rodzinne (800+), alimenty, emerytury, renty, pomoc społeczna.
To świadczenia są chronione, a nie „typ konta” – ochrona działa również na zwykłych ROR-ach. Mit „100% tarczy przed komornikiem” jest nieprawdziwy: wpływy spoza katalogu (np. wynagrodzenie za pracę) nie są osłonięte. Współposiadacze rachunku również odczują blokadę.
Konta zagraniczne – Paysera i N26 – szara strefa czy realne rozwiązanie?
Niektóre osoby rozważają rachunki w instytucjach zagranicznych, niewidocznych w OGNIVO.
Paysera (Litwa): rachunek prowadzony poza Polską utrudnia bezpośrednie zajęcie w drodze OGNIVO. Rozwiązanie bywa atrakcyjne dla zadłużonych oraz firm, ale wymaga ostrożności i świadomości kosztów.
N26 (Niemcy): brak polskiego oddziału ogranicza szybki dostęp krajowych organów do danych klienta. Oferuje konta osobiste i firmowe, jednak podlega prawu kraju licencji, nie polskiemu.
To nie jest pełna ochrona. Komornik może skorzystać z unijnych instrumentów (np. europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym) lub działań pośrednich. Pojawiają się też wyższe koszty przelewów i brak polskich gwarancji BFG. Dla konsumenta to opcja ryzykowna – szczególnie, jeśli celem jest omijanie egzekucji.
Inne sposoby minimalizacji ryzyka zajęcia
Jeśli chcesz ograniczyć skutki zajęcia, rozważ następujące, zgodne z prawem kierunki działania:
- gotówka zamiast przelewu – gdy pracodawca wypłaca wynagrodzenie w gotówce, środki nie trafiają automatycznie na blokowany rachunek;
- konta firmowe – choć podlegają zajęciu, w niektórych sytuacjach możliwe jest wyodrębnienie części środków; wymaga to analizy z prawnikiem;
- restrukturyzacja długów – negocjacje i ugody z wierzycielami zwykle dają lepsze efekty niż próby „ukrywania” pieniędzy.
Dla szybkiego porównania plusów i minusów poszczególnych rozwiązań zobacz tabelę:
| Opcja | Zalety | Wady |
|---|---|---|
| Konto socjalne | Ochrona ustawowo zwolnionych świadczeń | Brak osłony dla innych wpływów (np. pensji) |
| Konta zagraniczne (np. Paysera, N26) | Niewidoczne w OGNIVO | Ryzyko egzekucji unijnej, wyższe koszty, brak polskiego BFG |
| Gotówka | Brak bezpośredniego śladu w systemie bankowym | Niepraktyczne na dłuższą metę, ryzyko utraty bezpieczeństwa środków |